اتوفاژی (Autophagy)، بهمعنای «خوردنِ خود» است، اما نه از سر ضعف یا ویرانی، بلکه از سر نظم و بازآفرینی. این مکانیزم سلولی که در سال ۲۰۱۶ جایزه نوبل فیزیولوژی را برای کاشفش به همراه داشت، زمانی فعال میشود که بدن منابع انرژی خارجی ندارد و مجبور است از منابع داخلی خود استفاده کند. اینجا جاییست که بدن ضایعات سلولی، پروتئینهای بدشکلشده، اندامکهای ناکارآمد مثل میتوکندریهای پیر، و حتی گاهی بافتهای پیشسرطانی را شناسایی و مصرف میکند. بنابراین، فست نهتنها منبع چربی را میسوزاند، بلکه مانند یک نظافتچی دقیق، بدن را از زبالههای درونسلولی پاک میسازد.
در طول روزهداری، کبد نیز وارد فاز پاکسازی میشود. به دلیل نبود گلوکز پیوسته، فرایند کتوژنز (تولید کتونها از چربی) در کبد فعال شده و مغز بهجای گلوکز، از کتونها بهعنوان سوخت استفاده میکند. این جابجایی سوختی بهویژه برای مغز بسیار مفید است، چراکه کتونها نهتنها انرژی پایدارتری فراهم میکنند، بلکه از التهاب عصبی میکاهند و تمرکز و هوشیاری ذهنی را افزایش میدهند.
همچنین، در طی فست طولانیتر، سطح هورمون رشد (GH) در بدن افزایش مییابد. این هورمون نهتنها از تخریب عضلات جلوگیری میکند، بلکه در ترمیم بافتها و ساخت مجدد سلولها نقش دارد. در همین حال، سطح کورتیزول (هورمون استرس) هم در حد متعادل بالا میرود و این مسئله موجب بسیج چربیها بهعنوان منبع انرژی میشود.
از منظر سمزدایی، یکی از مهمترین مکانیسمها کاهش التهاب سیستمیک بدن است. بسیاری از مشکلات مزمن مانند سندرم روده تحریکپذیر، دردهای عضلانی، ریزش مو، سردرد و حتی افسردگیهای خفیف، با التهاب مزمن همراهاند. فست با کاهش مسیرهای التهابی مثل NF-κB و کاهش تولید سایتوکاینهای التهابی، بدن را به سمت آرامش درونی سوق میدهد.
باید توجه داشت که سمزدایی در فستینگ یک مسیر زیستیست، نه القای دفع مواد از طریق اسهال یا دیورز شدید. واکنشهایی مانند اسهالهای دورهای، احساس خستگی، سردرد یا حتی جوشزدن پوست، در برخی افراد نشانهی باز شدن مسیرهای متابولیکی جدید و تلاش بدن برای دفع تجمعات مزمن قدیمی است. این علائم اغلب گذرا هستند و با ادامهی روند، بدن به تعادل جدیدی میرسد.
در پایان، فست را میتوان فرصتی دانست برای اینکه بدن، پس از سالها شلوغی تغذیهای، نفسی تازه کند. همانگونه که خانهای پس از تخلیهی اسباب، بهتر نظافت میشود، بدن نیز وقتی درگیر هضم و جذب دائم نیست، فرصت پیدا میکند خودش را از درون پالایش کند. نه با دارو، نه با خوراکیهای مد روز، بلکه با مکانیسمهای اصیل و زیستیای که درون ما تعبیه شدهاند. فست، بازگشت بدن به زبان نخستین خویش است؛ زبان ترمیم، بازسازی و پاکسازی.